لوله کشی استخر
طراحی و اجرای صحیح لوله کشی استخر، یکی از مهمترین عامل در عملکرد درست سیستم تصفیه، گردش یکنواخت آب و افزایش عمر تجهیزاتی مانند پمپ و فیلتر است. یک لوله کشی اصولی مسیر حرکت آب از اسکیمرها و کفشورها به سمت پمپ، فیلتر شنی و برگشت به استخر را مشخص میکند و کمک میکند که تمام نقاط استخر به درستی سیرکوله شده و از ایجاد نقاط کور و تجمع آلودگی جلوگیری میشود.
درواقع حتی اگر بهترین تجهیزات تصفیه را نصب کنید، بدون یک لولهکشی اصولی، آب استخر هرگز شفاف و بهداشتی نخواهد ماند. انتخاب روش لوله کشی نیز به نوع استخر بستگی دارد: در استخرهای اسکیمری، آب از طریق اسکیمرهای نصب شده در دیواره جمعآوری میشود، در حالی که در استخرهای سرریز، آب از کانالهای اطراف استخر به مخزن هدایت میگردد. در این صفحه، شما را با انواع محصولات لوله کشی استخر، روشهای لوله کشی استخر، نقشههای فنی استاندارد و مدلهای مختلف متناسب با استخرهای خانگی، ویلایی، سرریز و اسکیمری آشنا خواهیم کرد.
آموزش لوله کشی استخر موضوعی تخصصی است که بهتر است هر فرد قبل از ساخت استخر یا بازسازی تأسیسات، کمی با اصول اولیه آن آشنا شود. به طور کلی، هر سیستم لولهکشی استخر از دو مدار جداگانه تشکیل شده است: مدار مکش و مدار برگشت. مدار مکش شامل مسیری است که آب کثیف از طریق اسکیمرها و کفشورها به سمت پمپ هدایت میشود. مدار برگشت نیز مسیری است که آب تصفیه شده پس از عبور از فیلتر و تجهیزات گندزدایی، توسط نازلهای برگشت، دوباره به داخل استخر تزریق میگردد.
یکی از مهمترین نکات در آموزش لوله کشی استخر، رعایت توازن بین این دو مدار است. همچنین باید توجه داشت که تمام لوله کشیها باید با شیب ملایم به سمت موتورخانه اجرا شوند تا در زمان تخلیه استخر، آب به راحتی خارج شود و در مسیرها باقی نماند. نصب شیرآلات یکطرفه بر روی خط مکش کفشورها نیز از ورود هوا به سیستم، در زمان روشن بودن پمپ جلوگیری میکند. با درک این اصول اولیه، میتوانید درک بهتری از نقشههای لوله کشی داشته باشید.
نقشه لوله کشی استخر، یک سند فنی است که نشان میدهد آب از کجا وارد سیستم میشود، از چه مسیری عبور میکند و بعد از تصفیه به کجا برمیگردد. این نقشهها معمولاً با نرمافزار اتوکد ترسیم میشوند و سه بخش اصلی دارند: جانمایی تجهیزات در موتورخانه، مسیر لولهها در اطراف استخر و تصویر کلی سیستم لوله کشی. در بخش جانمایی موتورخانه، جای پمپ، فیلتر شنی، شیرآلات و تجهیزات کلرزنی مشخص شده است. در بخش مسیر لولهها، قطر هر لوله، نوع اتصالات و شیب مسیرها از موتورخانه تا اسکیمرها، کفشورها و نازلهای برگشت ترسیم میشود.
نقشه همچنین نوع سیستم استخر را تعیین میکند. در استخرهای اسکیمری، محل و تعداد اسکیمرها روی دیواره، محل کفشورها در عمیقترین قسمت و محل نازلهای برگشت روی دیواره مقابل اسکیمرها روی نقشه درج میشود. در استخرهای سرریز، کل محیط استخر توسط یک کانال یا گاتر احاطه شده و سطح آب با لبه استخر همتراز است. آب از لبههای استخر سرریز شده، وارد گاترها میشود و سپس به صورت ثقلی به یک مخزن تعادل در پایینترین نقطه هدایت میگردد. بالانس تانک معمولاً ۱۰ تا ۱۵ درصد حجم کل آب استخر را در خود نگه میدارد. در این سیستم، لولههای برگشت آب تصفیه شده معمولاً در کف استخر تعبیه میشوند و آب از کف به سمت بالا حرکت میکند.
نقشه لوله کشی همچنین محل نصب شیرآلات مختلف را مشخص میکند. شیر یکطرفه روی خط مکش کفشورها نصب میشود تا از برگشت آب و ورود هوا به سیستم هنگام خاموش شدن پمپ جلوگیری کند.
لوله کشی استخر بر اساس نحوه جمعآوری آب از سطح و بازگرداندن آن به دو روش اصلی اسکیمری و سرریز انجام میشود. انتخاب هر روش به نوع کاربری استخر، بودجه پروژه و میزان تردد شناگران بستگی دارد. در ادامه هر دو روش را بررسی میکنیم.
در سیستم اسکیمری، آب پایینتر از لبه استخر قرار دارد و آلودگیهای سطح آب توسط جعبههای پلاستیکی به نام اسکیمر که روی دیواره استخر نصب میشوند، جمعآوری میگردد. هنگامی که پمپ روشن میشود، دریچه اسکیمر به حالت مایل قرار گرفته و آب همراه با آلودگیهای سطحی مانند چربی بدن، موی سر، برگ درختان و حشرات وارد اسکیمر شده و به سمت پمپ و فیلتر هدایت میشود. زمانی که پمپ خاموش میشود، این دریچه به حالت عمودی برمیگردد و مانع برگشت آلودگیها به استخر میشود.
در یک استخر اسکیمری، آب از دو مسیر مجزا مکش میشود. بخش عمده آب از طریق اسکیمرها جمعآوری میشود و مابقی توسط کفشورهایی که در عمیقترین نقطه کف استخر نصب شدهاند، مکش میشود. دلیل این تقسیمبندی این است که آلودگیهای سبک و شناور مانند چربیها و حشرات در سطح آب قرار دارند در حالی که موادی مانند جلبکها و شن و ماسه به دلیل سنگینی به کف استخر میروند. در نقشه لوله کشی اسکیمری، لوله مکش اسکیمر و لوله مکش کفشورها هر دو به صورت جداگانه به پمپ تصفیه متصل میشوند و معمولاً روی هر کدام یک شیر قطع و وصل نصب میشود تا در صورت نیاز بتوان هر مسیر را به طور مستقل کنترل کرد.
در سیستم سرریز، سطح آب استخر کاملاً با لبه استخر همسطح است. در این روش، کل محیط استخر توسط یک کانال به نام گاتر احاطه شده است و آب به طور مداوم از لبههای استخر سرریز شده و از طریق گاترها جمعآوری میشود. آب جمعآوری شده در گاترها به سمت یک مخزن بتنی یا فایبرگلاس در پایینترین نقطه موتورخانه به نام بالانس تانک هدایت میشود.
پمپ تصفیه، آب را از این بالانس تانک مکش کرده و پس از عبور از فیلتر شنی و تجهیزات گندزدایی، دوباره به داخل استخر بازمیگرداند. در سیستم سرریز، بر خلاف سیستم اسکیمری، آب تصفیه شده معمولاً از طریق نازلهایی که در کف استخر تعبیه شدهاند به داخل استخر تزریق میشود. آب از کف به سمت بالا حرکت کرده و باعث میشود آلودگیها به سطح استخر رانده شوند و دوباره از طریق گاترها جمعآوری گردند. این چرخه مداوم، کیفیت آب را در تمام نقاط استخر به طور یکنواخت حفظ میکند.
نقشه لوله کشی استخر سرریز پیچیدهتر از نوع اسکیمری است و شامل سه بخش اصلی میشود: خطوط جمعآوری آب از گاترها به سمت مخزن تعادل، خطوط مکش از مخزن تعادل به پمپ، و خطوط برگشت آب تصفیه شده از فیلتر به کف استخر.
نوع پروژه در طراحی لوله کشی استخر تأثیر مستقیم دارد. ابعاد استخر، فاصله تا موتورخانه، بودجه و میزان استفاده، همه در انتخاب قطر لولهها و نوع تجهیزات نقش دارند..
استخرهای خانگی معمولاً ابعاد متوسطی بین ۲۰ تا ۵۰ متر مربع دارند. در این پروژهها، سیستم اسکیمری رایجترین گزینه است. لولهها معمولاً سایز ۵۰ تا ۷۵ میلیمتر هستند و فاصله موتورخانه تا استخر معمولاً کوتاه است. نصب شیرآلات قطع و وصل روی هر مسیر مکش برای تعمیرات بعدی ضروری است.
استخرهای ویلایی از نظر ابعاد بزرگتر از نوع خانگی هستند و معمولاً امکانات جانبی مانند آبشار، جکوزی و روشنایی هم دارند. لوله کشی این استخرها نیازمند دقت بیشتری است، چون ممکن است چندین کاربر همزمان از آن استفاده کنند. قطر لولهها معمولاً ۷۵ تا ۱۱۰ میلیمتر است و حتماً باید مسیرهای مجزا برای تجهیزات جانبی مانند آبشار و جکوزی در نظر گرفته شود.
استخرهای باغی در فضای باز و نزدیک درختان و گیاهان ساخته میشوند. ورود برگ، حشرات و گرد و خاک به آب در این استخرها بیشتر است. بنابراین در لوله کشی آنها باید تعداد اسکیمرها را بیشتر در نظر گرفت و حتماً از کفشورهای قویتر استفاده کرد. همچنین فاصله موتورخانه تا استخر در باغها معمولاً زیاد است، پس باید قطر لولهها را بزرگتر انتخاب کرد تا افت فشار زیاد نشود.
استخرهای کوچک مانند استخرهای کودک، استخرهای پیشساخته و استخرهای کوچک حیاط خلوت، لوله کشی سادهتری دارند. معمولاً یک اسکیمر، یک یا دو کفشور و یک یا دو نازل برگشت کافی است. قطر لولهها نیز اغلب ۵۰ میلیمتر است و پمپ کمتوانتری نیاز دارند.
در صنعت استخرسازی در ایران، دو برند لوله و اتصالات UPVC بیشتر از سایر برندها مورد استفاده قرار میگیرند: مگاپول و پیمتاش. دلیل محبوبیت این دو برند، کیفیت ثابت، موجودی مناسب در بازار و تطابق کامل با استانداردهای لولهکشی استخر است.
لوله و اتصالات برند مگاپول، محصولی است که به صورت تخصصی برای استخر ساخته شده. این لولهها در برابر اشعه UV خورشید مقاوم هستند، در سایزهای ۵۰، ۷۵، ۱۱۰ و ۱۶۰ میلیمتر تولید میشوند و فشار کاری PN10 و PN16 دارند. نکته مهم در مورد مگاپول این است که تمام اتصالات و شیرآلات مورد نیاز استخر مانند زانویی، سه راهی، بوشن، تبدیل، شیر توپی و شیر یکطرفه را با همان کیفیت تولید میکند. این موضوع باعث میشود نصاب مجبور نباشد از برندهای مختلف در کنار هم استفاده کند و نگران عدم تطابق سایزها یا نشتی نباشد.
لوله و اتصالات برند پیمتاش ساخت ترکیه، یک رده بالاتر از مگاپول قرار میگیرد. این لولهها و اتصالات، تلرانس ابعادی بسیار دقیقی دارند، یعنی اندازه داخلی و خارجی لوله با اتصالات کاملاً منطبق است. رزوههای اتصالات بسیار دقیق بوده و با اکثر پمپها، فیلترها و شیرآلات موجود در بازار ایران هماهنگی دارد. همچنین مواد اولیه به کار رفته در این محصولات مرغوبتر است و در برابر ضربه و ترک خوردگی مقاومت بیشتری نشان میدهد. به همین دلیل، پیمتاش در پروژههای بزرگ، استخرهای عمومی و هتلها بیشتر استفاده میشود.
برای انتخاب بین این دو برند، یک قاعده ساده وجود دارد: اگر استخر شما خانگی یا ویلایی با ابعاد معمولی است، مگاپول کاملاً کافی و مقرونبهصرفه است. اگر پروژه بزرگ، عمومی یا لوکس است، پیمتاش انتخاب مطمئنتری است.
سادهترین روش برای لوله کشی استخر، استفاده از سیستم اسکیمری با لولههای UPVC و یک پمپ ساده است. در این روش، لوله کشی فقط شامل سه بخش اصلی میشود: خط مکش از اسکیمر و کفشور به سمت پمپ، خط برگشت از فیلتر به سمت نازلهای داخل استخر، و خود پمپ و فیلتر که در کنار استخر نصب میشوند.
برای اجرا، ابتدا پمپ و فیلتر را در کنار استخر و در موتورخانه قرار دهید. یک لوله UPVC سایز ۵۰ یا ۷۵ میلیمتر را از خروجی اسکیمر که روی دیواره استخر نصب شده، به سمت پمپ هدایت کنید. یک لوله دیگر هم از کفشور کف استخر به همان مسیر متصل کنید. در سمت برگشت، یک لوله از خروجی فیلتر به سمت نازل داخل استخر بکشید. تمام اتصالات را با چسب مخصوص UPVC بچسبانید تا نشتی نداشته باشد. با این کار، آب کثیف از اسکیمر و کفشور مکیده میشود، از فیلتر عبور میکند و آب تمیز دوباره به استخر برمیگردد. این سادهترین مدل لوله کشی است که حتی برای استخرهای کوچک خانگی هم قابل اجراست.
در لوله کشی استخر، چند اشتباه تکرار شونده وجود دارد که بعد از مدتی هزینه تعمیرات بالایی به همراه دارد.
اولین اشتباه، انتخاب قطر اشتباه لولههاست. خیلی از نصابها برای صرفهجویی، از لولههای نازک استفاده میکنند. لوله نازک باعث میشود پمپ فشار بیشتری تحمل کند، صدای بیشتری بدهد و زودتر خراب شود. همچنین با افت فشار در مسیرهای طولانی باعث میشود آب به خوبی در استخر گردش نکند.
دومین اشتباه، استفاده از چسب نامرغوب یا کمچسب زدن به سر اتصالات است. وقتی لوله و اتصال به درستی چسب نخورند، بعد از مدتی اتصال شل میشود و آب از آن نشت میکند.
سومین اشتباه، نصب نکردن شیر قطع و وصل روی مسیر مکش کفشورهاست. در استخرهای اسکیمری، حتماً باید بین کفشور و پمپ یک شیر توپی نصب شود. اگر این شیر نباشد، موقع تمیز کردن سبد پمپ یا تعمیر آن، آب استخر از مسیر کفشور خالی میشود و حجم زیادی آب هدر میرود.
چهارمین اشتباه، رعایت نکردن شیب لولهها به سمت موتورخانه است. لولههای مکش و برگشت هر دو باید با شیب ملایم به سمت موتورخانه اجرا شوند. اگر شیب نباشد، موقع تخلیه استخر، آب در لولهها باقی میماند و در زمستان یخ میزند و لوله را میترکاند.
پنجمین اشتباه، استفاده از اتصالات فلزی یا برنجی در مسیر لوله کشی است. آب استخر کلر دارد و کلر فلزات را از بین میبرد و بعد از چند ماه، این اتصالات نشت میکنند. درواقع تمام اتصالات باید از جنس UPVC باشند.
